W Windowsie wygląd systemu jest jeden - możesz zmienić tapetę i kolory, ale menu Start i pasek zadań zostają na swoim miejscu. W Linuksie jest inaczej: to, co widzisz na ekranie, zależy od pulpitu (ang. desktop environment). Ten sam Linux może wyglądać jak Windows, jak macOS albo zupełnie po swojemu. Pokazujemy cztery najpopularniejsze pulpity, żebyś wiedział, czego się spodziewać i co wybrać.
Czym jest pulpit?
Pulpit to zestaw programów, który tworzy wygląd i sposób obsługi systemu: menu programów, pasek zadań, zarządzanie oknami, ustawienia, a często też menedżer plików i kilka podstawowych aplikacji. Pod spodem jest ten sam Linux i te same programy - Firefox czy LibreOffice działają na każdym pulpicie.
Zwykle pulpit wybierasz razem z dystrybucją: Linux Mint ma Cinnamon, Kubuntu - KDE Plasma, Ubuntu - GNOME. Wiele dystrybucji ma kilka wersji z różnymi pulpitami (np. Linux Mint Cinnamon, Xfce i MATE).
Cinnamon - jak klasyczny Windows
Cinnamon to pulpit tworzony przez twórców Linux Mint. Przypomina Windowsa 7 i 10: menu programów w lewym dolnym rogu, pasek zadań z otwartymi oknami, zegar i ikony w prawym rogu. Ustawienia są w jednym, przejrzystym panelu, a dodatki (aplety, motywy) instalujesz jednym kliknięciem. To najprostszy wybór dla osób, które chcą, żeby „było jak w Windowsie”.
KDE Plasma - jak Windows, tylko po Twojemu
KDE Plasma domyślnie też wygląda podobnie do Windowsa - menu, pasek zadań na dole, ikony przy zegarze - ale da się w nim zmienić prawie wszystko: położenie paneli, wygląd okien, efekty, skróty. Ma nowoczesny wygląd i bogaty zestaw własnych programów, np. menedżer plików Dolphin czy przeglądarkę dokumentów Okular. Znajdziesz go m.in. w Kubuntu, Bazzite i Fedorze KDE.
GNOME - nowoczesny i minimalistyczny
GNOME to najpopularniejszy pulpit - domyślny w Ubuntu i Fedorze, a w zmodyfikowanej formie także w Zorin OS. Działa inaczej niż Windows: zamiast menu Start masz przegląd aktywności (klawisz Super, czyli ten z logo Windows), w którym widzisz otwarte okna i wpisujesz nazwę programu. Jest elegancki, wygodny na laptopach z touchpadem i ekranach dotykowych.
Brakuje Ci paska zadań? Doinstalujesz go rozszerzeniem przez Extension Manager, a dodatkowe ustawienia wyglądu znajdziesz w programie Refine.
Xfce - lekki i niezawodny
Xfce to pulpit dla tych, którzy cenią szybkość. Zużywa mało pamięci, działa płynnie nawet na komputerach sprzed wielu lat i ma klasyczny układ z menu i paskiem zadań. Nie ma efektów wizualnych, ale za to jest bardzo stabilny. Znajdziesz go w MX Linux, Linux Mint Xfce i Xubuntu - więcej w artykule Linux na starym laptopie.
Porównanie w skrócie
| Pulpit | Wygląd | Wymagania | Gdzie go znajdziesz | Dla kogo |
|---|---|---|---|---|
| Cinnamon | jak klasyczny Windows | średnie | Linux Mint | dla przesiadających się z Windowsa |
| KDE Plasma | jak Windows, w pełni konfigurowalny | średnie | Kubuntu, Bazzite, Fedora KDE | dla lubiących dopasowywać wszystko |
| GNOME | nowoczesny, inny niż Windows | średnie i wyższe | Ubuntu, Fedora, Zorin OS | dla ceniących prostotę i laptopy z touchpadem |
| Xfce | klasyczny, skromny | niskie | MX Linux, Mint Xfce, Xubuntu | dla starszych komputerów |
Są też inne pulpity: MATE (klasyczny, lekki), LXQt (bardzo lekki, np. w Lubuntu) czy nowy COSMIC w Pop!_OS.
Menedżery plików
Każdy pulpit ma swój menedżer plików - odpowiednik Eksploratora plików z Windowsa. Wszystkie robią to samo: pokazują foldery, kopiują i przenoszą pliki, podłączają pendrive'y i dyski sieciowe. Różnią się wyglądem i dodatkami.
- Nautilus (w menu: „Pliki”) - w GNOME, prosty i przejrzysty,
- Dolphin - w KDE Plasma, najbardziej rozbudowany: karty, podzielone okno, wbudowany terminal,
- Nemo - w Cinnamon (Linux Mint), klasyczny, z kartami i panelem jak w Eksploratorze,
- Thunar - w Xfce, lekki i szybki.
Jak wybrać?
- Chcesz, żeby było jak w Windowsie? → Cinnamon (Linux Mint) albo KDE Plasma (Kubuntu).
- Lubisz zmieniać wygląd i mieć wszystko pod kontrolą? → KDE Plasma.
- Masz laptop z dużym touchpadem albo ekranem dotykowym i lubisz minimalizm? → GNOME.
- Masz starszy komputer? → Xfce.
Podsumowanie
Pulpit decyduje o tym, jak Linux wygląda i jak się go obsługuje. Dla osób z Windowsa najprostszy będzie Cinnamon w Linux Mint albo KDE Plasma, dla miłośników minimalizmu GNOME, a dla starszych komputerów Xfce. Dobra wiadomość: wybór nie jest na zawsze - zawsze możesz spróbować innej dystrybucji czy jej wersji z innym pulpitem. Jeśli nie wiesz, od której zacząć, zajrzyj do porównania Mint, Ubuntu czy Zorin?.
