Centrum inteligentnego domu to program na małym komputerze w domu, który łączy żarówki, gniazdka, czujniki i termostaty różnych firm i steruje nimi według Twoich reguł - bez chmury producentów. Wśród darmowych, otwartych programów liczą się trzy: Home Assistant, openHAB i Domoticz. Podpowiadamy, który wybrać, i pokazujemy dodatkowe klocki, które pasują do każdego z nich.
Trzy centra w skrócie
| Home Assistant | openHAB | Domoticz | |
|---|---|---|---|
| Na start | najprostszy, kreator i gotowe pulpity | trudniejszy - trzeba poznać rzeczy, elementy i kanały | prosty, ale mniej wygodny |
| Urządzenia | ponad 2000 integracji, Zigbee, Matter, Thread | ponad 400 technologii, także KNX i Modbus | 433 MHz, Zigbee i Z-Wave przez dodatkowe programy, MQTT |
| Polska wersja | pełna, duża polska społeczność | niepełna - wiele ekranów po angielsku | prawie pełna |
| Sprzęt | Raspberry Pi 4/5 z 2 GB RAM albo minikomputer | 64-bitowy system, Java 21, min. 2 GB RAM | bardzo lekki, nawet Raspberry Pi Zero |
| Automatyzacje | edytor w przeglądarce, bez programowania | reguły z klocków albo w JavaScripcie | zdarzenia z klocków, dzVents albo Python |
| Aplikacja na telefon | tak (Android, iPhone) | tak (Android, iPhone) | tak (Android, iPhone) |
| Nowe wersje | co miesiąc | kilka razy w roku | kilka razy w roku |
| Licencja | Apache 2.0 | EPL 2.0 | GPL 3 |
Wszystkie trzy są darmowe, działają lokalnie - także bez internetu - i nie wymagają konta u żadnej firmy.
Home Assistant - najlepszy wybór na start
Home Assistant to dziś najpopularniejsze otwarte centrum inteligentnego domu. Po instalacji kreator sam znajduje urządzenia w sieci, a pulpity, automatyzacje i aplikacja na telefon działają bez pisania kodu. Ma ponad 2000 integracji - od Shelly, Philips Hue, IKEA i Xiaomi po klimatyzatory i falowniki fotowoltaiki - pulpit energii i asystenta głosowego, także po polsku. Nowa wersja wychodzi co miesiąc.

Minusy: dużo możliwości, więc na początku łatwo się zgubić, a najlepiej działa na osobnym komputerze z Home Assistant OS. Jak go zainstalować krok po kroku, pokazujemy w artykule Home Assistant - inteligentny dom bez chmury.
Wybierz, jeśli: zaczynasz, masz urządzenia kilku firm i chcesz, żeby wszystko działało szybko, po polsku i z dużą społecznością do pomocy.
openHAB - porządek i niezależność
openHAB to jedna z najstarszych platform (od 2010 roku), rozwijana przez fundację non-profit. Wszystko opiera na uporządkowanym modelu domu: piętra, pokoje, urządzenia i to, czym w nich sterujesz. Z tego modelu sam buduje ekrany w aplikacji na telefon. Obsługuje ponad 400 technologii, w tym instalacje przewodowe KNX i Modbus, z którymi radzi sobie bardzo dobrze, ma darmowy zdalny dostęp myopenHAB i współpracuje z Apple HomeKit.

Minusy: trudniejszy start - trzeba poznać pojęcia rzeczy, elementów i kanałów - mniejsza społeczność i niepełne polskie tłumaczenie.
Wybierz, jeśli: lubisz mieć wszystko uporządkowane, masz w domu instalację KNX albo inne starsze systemy, albo zależy Ci na platformie rozwijanej przez fundację, a nie firmę.
Domoticz - lekki i do pomiarów
Domoticz to lekki system rozwijany od 2012 roku. Działa nawet na najstarszych Raspberry Pi i świetnie radzi sobie z pomiarami: liczniki prądu, gazu i wody, produkcja z paneli, temperatury i wykresy. Obsługuje tanie urządzenia radiowe 433 MHz (przez nadajnik RFXCOM), a Zigbee i Z-Wave - przez osobne programy, np. Zigbee2MQTT.

Minusy: starszy wygląd, mniej integracji z nowymi urządzeniami i mniejsza społeczność niż w Home Assistancie.
Wybierz, jeśli: masz bardzo słaby sprzęt, chcesz głównie zbierać pomiary i wykresy albo używasz urządzeń 433 MHz.
Klocki, które pasują do każdego centrum
Centrum to nie wszystko. Wokół niego wyrosły otwarte programy, które rozwiązują konkretne problemy - i współpracują z każdym z trzech centrów, najczęściej przez MQTT, czyli prostą „pocztę” wiadomości między urządzeniami a serwerem.

- Zigbee2MQTT - urządzenia Zigbee (czujniki, żarówki, przyciski) wszystkich firm przez jeden koordynator USB, zamiast bramek IKEA, Hue czy Xiaomi. Obsługuje kilka tysięcy modeli. W Home Assistancie możesz też użyć wbudowanej obsługi Zigbee (ZHA) - Zigbee2MQTT daje najszerszą listę urządzeń i działa z każdym centrum.
- ESPHome - własne czujniki i przekaźniki na płytkach ESP32 za kilkanaście złotych, opisane w kilku linijkach konfiguracji zamiast programu. Najwygodniej z Home Assistantem.
- Tasmota - nowe oprogramowanie dla gotowych gniazdek i przekaźników z układem ESP: urządzenie przestaje rozmawiać z chmurą producenta i działa lokalnie, przez MQTT. Interfejs jest po polsku.
- Node-RED - automatyzacje z klocków łączonych liniami. Gdy reguł w centrum robi się dużo, w Node-RED widać je jak na schemacie.

Który wybrać? Krótka ściągawka
- Zaczynasz i chcesz, żeby po prostu działało - Home Assistant.
- Masz KNX, Modbus albo lubisz uporządkowany model domu - openHAB.
- Masz stare Raspberry Pi i chcesz głównie pomiarów - Domoticz.
- Masz urządzenia Zigbee kilku firm - dodaj Zigbee2MQTT (albo w Home Assistancie wbudowane ZHA).
- Chcesz zbudować własne czujniki - ESPHome.
- Chcesz uwolnić gniazdka od chmury producenta - Tasmota (sprawdź model przed zakupem).
- Automatyzacji jest coraz więcej - Node-RED.
Nie musisz decydować na zawsze: Zigbee2MQTT, Tasmota i Node-RED działają z każdym centrum, więc jeśli kiedyś zmienisz Home Assistanta na openHAB (albo odwrotnie), urządzenia i większość pracy zostaną.
Podsumowanie
Dla większości domów najlepszym wyborem jest Home Assistant - najprostszy, najbogatszy i w pełni po polsku. openHAB to solidna, uporządkowana alternatywa dla bardziej wymagających, a Domoticz - lekkie rozwiązanie na słaby sprzęt i do pomiarów. Wokół każdego z nich możesz budować dalej: Zigbee2MQTT dla urządzeń Zigbee, ESPHome i Tasmota dla urządzeń z Wi-Fi i Node-RED dla złożonych automatyzacji. Wszystko darmowe, otwarte i działające u Ciebie w domu.
Od czego zacząć?
Zainstaluj Home Assistanta według naszego poradnika albo przejrzyj wszystkie programy z kategorii „Inteligentny dom” w Bazie oprogramowania.

