Granie na Linuksie - Steam, Proton i Heroic w praktyce

Jeszcze kilka lat temu „granie na Linuksie” brzmiało jak żart. Dziś to codzienność dla milionów osób - między innymi dzięki Steam Deckowi, który działa na Linuksie. Większość gier z Windowsa uruchomisz bez kombinowania, a niektóre działają nawet szybciej. Wyjaśniamy, jak to możliwe, co zadziała, a co nie, i jak zacząć.

W skrócieGry z Windowsa uruchamiasz na Linuksie dzięki Protonowi - warstwie zgodności od Valve, wbudowanej w Steama. Gry ze Steama działają po jednym kliknięciu, z Epic, GOG i Amazon - przez Heroic, a z innych sklepów - przez Lutris. Większość gier działa świetnie. Wyjątek: gry sieciowe z anti-cheatem na poziomie jądra (np. Valorant, Fortnite) - tych na Linuksie nie uruchomisz.

Jak to działa: Proton

Gry na Windowsa korzystają z bibliotek Windowsa, np. DirectX. Proton - rozwijany przez Valve na bazie Wine - „tłumaczy” je w locie na odpowiedniki z Linuksa. Gra „myśli”, że działa na Windowsie, a Ty grasz na Linuksie, bez instalowania Windowsa i bez maszyny wirtualnej.

Proton jest wbudowany w Steama i aktualizuje się sam. To ta sama technologia, na której działa Steam Deck, więc Valve ma bardzo silną motywację, żeby działała coraz lepiej.

Steam na Linuksie z grą uruchomioną przez Protona — Gra z Windowsa uruchomiona przez Protona w Steamie na Arch Linux. Zrzut: Peter Placzek, Wikimedia Commons, domena publiczna

Które gry zadziałają?

Rodzaj gier	Jak działa na Linuksie
Gry dla jednego gracza	zwykle bez problemu
Gry indie i starsze tytuły	zwykle bez problemu, część ma wersje natywne
Gry sieciowe bez anti-cheatu lub z anti-cheatem obsługującym Linuksa	działają (np. Counter-Strike 2, Dota 2, Helldivers 2, Elden Ring)
Gry, których anti-cheat blokuje Linuksa	nie działają (np. Valorant, Fortnite, League of Legends, Apex Legends, część gier EA i Activision)

Zanim przejdziesz na Linuksa, sprawdź swoje gry:

ProtonDB - gracze oceniają, jak działa konkretna gra (od „Platinum” - idealnie, po „Borked” - nie działa) i podają sprawdzone ustawienia.
Are We Anti-Cheat Yet? - lista gier sieciowych i informacja, czy ich anti-cheat wpuszcza graczy z Linuksa.

Dlaczego niektóre gry nie działają?: To nie kwestia możliwości Linuksa, tylko decyzji wydawców. Anti-cheaty takie jak Vanguard (Valorant) działają na najgłębszym poziomie Windowsa i ich twórcy celowo nie wspierają Linuksa. Część wydawców, np. twórcy Helldivers 2, włączyła obsługę Linuksa jednym przełącznikiem, ale inni ją wyłączyli - EA zablokowało Linuksa w Apex Legends. Sytuacja zmienia się w obie strony, dlatego zawsze sprawdzaj aktualny stan na Are We Anti-Cheat Yet?

Jaki system wybrać do grania?

Grać możesz na każdej popularnej dystrybucji, ale niektóre są do tego przygotowane od razu:

Bazzite - nasz wybór dla graczy: Steam, sterowniki i tryb konsoli gotowe po instalacji, a aktualizację można cofnąć.
CachyOS - maksimum wydajności dla bardziej zaawansowanych.
Pop!_OS - wygodny system na co dzień, z wersją ze sterownikami NVIDIA.
Linux Mint - też się nada, wystarczy doinstalować Steama i ewentualnie sterownik NVIDIA.

Sprzęt ma znaczenie: karty AMD działają od razu, karty NVIDIA wymagają zainstalowania sterownika. Więcej w artykule Jaka karta graficzna do Linuksa?

Steam - gry ze Steama

Steam to podstawa. Zainstaluj go ze sklepu z aplikacjami (w Bazzite jest już gotowy), zaloguj się i zobaczysz całą swoją bibliotekę.

Włącz Protona dla wszystkich gier

Wejdź w Steam → Ustawienia → Zgodność i włącz Steam Play dla wszystkich pozostałych tytułów. Teraz pobierzesz także gry bez wersji na Linuksa.

Pobierz i uruchom grę

Gry z oznaczeniem Zweryfikowano na Steam Decku prawie na pewno zadziałają. Pierwsze uruchomienie może trwać dłużej - Steam przygotowuje shadery.

Gdy gra nie działa - zmień wersję Protona

Kliknij grę prawym przyciskiem → Właściwości → Zgodność i wybierz inną wersję, np. Proton Experimental. Podpowiedzi znajdziesz w komentarzach na ProtonDB.

Heroic - Epic Games, GOG i Amazon

Epic Games Store, GOG i Amazon nie wydają launcherów na Linuksa, ale jest Heroic Games Launcher. Logujesz się na swoje konta i masz wszystkie gry w jednym miejscu - także darmówki zbierane co tydzień w Epic.

Biblioteka gier w Heroic Games Launcher — Heroic - gry z Epic Games, GOG i Amazon w jednej bibliotece. Zrzut: projekt Heroic (Flathub)

W Heroicu pobierz w Menedżerze Wine najnowszą wersję GE-Proton - z nią działa najwięcej gier. Gry z Heroica możesz też dodać do biblioteki Steama, żeby uruchamiać wszystko z jednego miejsca.

Lutris - wszystko inne

Lutris to „zbieracz” gier z innych źródeł: EA app, Ubisoft Connect, Battle.net, stare gry z płyt czy emulatory konsol. Ma gotowe skrypty instalacyjne przygotowane przez społeczność - wybierasz grę na stronie lutris.net, a program sam ustawia wszystko, czego potrzebuje. Działa to bardzo różnie w zależności od gry, więc traktuj go jako narzędzie dla bardziej cierpliwych.

Przydatne narzędzia

MangoHud - nakładka z liczbą klatek, temperaturą i obciążeniem (jak MSI Afterburner). W Bazzite jest wbudowana.
GameMode - na czas gry przełącza komputer w tryb wydajności.
ProtonPlus lub ProtonUp-Qt - wygodne pobieranie wersji GE-Proton dla Steama i Heroica.
Pady - Xbox, PlayStation i Switch Pro działają od razu, przewodowo i przez Bluetooth.

Mocne i słabe strony grania na Linuksie

Zalety

większość gier ze Steama działa po jednym kliknięciu
część gier działa szybciej niż na Windowsie
system nie zajmuje zasobów w tle
świetne wsparcie dla Steam Decka i konsol przenośnych
darmowe narzędzia: Heroic, Lutris, MangoHud

Wady

gry z anti-cheatem na poziomie jądra nie działają
brak Xbox Game Pass na PC (działa tylko granie w chmurze w przeglądarce)
niektóre gry wymagają doboru wersji Protona
karty NVIDIA potrzebują dodatkowego sterownika

Gotowy do grania?

Zobacz nasz gotowy zestaw systemu i programów dla graczy albo poznaj Bazzite - system stworzony do grania.

Zestaw dla graczy Bazzite

Zdjęcie na górze: Steam Deck na targach FOSDEM 2024, autor Zughy, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0.