Raspberry Pi to komputer wielkości karty kredytowej, który kosztował na początku 35 dolarów. Miał pomóc dzieciom uczyć się programowania, a stał się jednym z najpopularniejszych komputerów na świecie - sprzedano ich ponad 60 milionów. Działa na Linuksie i służy dziś do nauki, jako domowy serwer, centrum multimedialne, konsola do starych gier czy mózg inteligentnego domu. W tym artykule opisujemy jego historię, wszystkie najważniejsze modele i podpowiadamy, co wybrać dziś.
Skąd się wzięło Raspberry Pi?
W 2006 roku Eben Upton i jego koledzy z Uniwersytetu w Cambridge zauważyli, że kandydaci na studia informatyczne umieją coraz mniej. W latach 80. dzieci uczyły się programowania na prostych domowych komputerach, a teraz miały konsole i drogie komputery rodziców, w których nie wolno było grzebać. Pomysł był prosty: zrobić komputer tak tani, żeby każde dziecko mogło mieć własny i nie bać się go zepsuć.
Tak powstała fundacja Raspberry Pi Foundation, a 29 lutego 2012 roku do sprzedaży trafił pierwszy model za 35 dolarów. Zainteresowanie przerosło oczekiwania - strony sklepów nie wytrzymały ruchu, a na płytki czekało się tygodniami. Szybko okazało się, że Raspberry Pi kupują nie tylko szkoły, ale też majsterkowicze, inżynierowie i firmy. Dziś za sprzedaż odpowiada spółka Raspberry Pi Holdings (od 2024 roku notowana na giełdzie w Londynie), a zyski wspierają edukacyjną działalność fundacji.
Wszystkie najważniejsze modele
Raspberry Pi to dziś kilka rodzin: duże płytki Model B (najmocniejsze), małe i tanie Zero, komputery w klawiaturze (400, 500), moduły do wbudowania w urządzenia (Compute Module) i mikrokontrolery Pico, które nie uruchamiają Linuksa, tylko jeden program.
| Model | Premiera | Procesor | Pamięć | Cena na premierę |
|---|---|---|---|---|
| Raspberry Pi 1 Model B | luty 2012 | 1 rdzeń, 700 MHz | 256 MB (później 512 MB) | 35 USD |
| Raspberry Pi 1 Model A / A+ | 2013 / 2014 | 1 rdzeń, 700 MHz | 256 MB | 25 / 20 USD |
| Raspberry Pi 2 Model B | luty 2015 | 4 rdzenie, 900 MHz | 1 GB | 35 USD |
| Raspberry Pi Zero | listopad 2015 | 1 rdzeń, 1 GHz | 512 MB | 5 USD |
| Raspberry Pi 3 Model B | luty 2016 | 4 rdzenie, 1,2 GHz, 64-bit; pierwsze Wi-Fi i Bluetooth | 1 GB | 35 USD |
| Raspberry Pi Zero W | luty 2017 | jak Zero, z Wi-Fi i Bluetooth | 512 MB | 10 USD |
| Raspberry Pi 3 Model B+ | marzec 2018 | 4 rdzenie, 1,4 GHz | 1 GB | 35 USD |
| Raspberry Pi 4 Model B | czerwiec 2019 | 4 rdzenie, 1,5 GHz; USB 3.0, dwa ekrany 4K | 1-8 GB | od 35 USD |
| Raspberry Pi 400 | listopad 2020 | Pi 4 w klawiaturze, 1,8 GHz | 4 GB | 70 USD |
| Raspberry Pi Pico | styczeń 2021 | mikrokontroler RP2040 | 264 KB | 4 USD |
| Raspberry Pi Zero 2 W | październik 2021 | 4 rdzenie, 1 GHz | 512 MB | 15 USD |
| Raspberry Pi 5 | październik 2023 | 4 rdzenie, 2,4 GHz; złącze PCIe, przycisk zasilania | 1-16 GB | 60 USD (4 GB), 80 USD (8 GB) |
| Raspberry Pi Pico 2 | sierpień 2024 | mikrokontroler RP2350 | 520 KB | 5 USD |
| Compute Module 5 | listopad 2024 | jak Pi 5, moduł do wbudowania | 2-16 GB | od 45 USD |
| Raspberry Pi 500 | grudzień 2024 | Pi 5 w klawiaturze | 8 GB | 90 USD |
| Raspberry Pi 500+ | wrzesień 2025 | Pi 5 w klawiaturze mechanicznej, dysk SSD 256 GB | 16 GB | 200 USD |
Ceny w tabeli to ceny z premiery w dolarach, bez podatku. Wiele modeli było później wydawanych w nowych wersjach pamięci - np. Pi 5 z 2 GB (2024), 16 GB (styczeń 2025) i 1 GB, a w 2026 roku Pi 4 z 3 GB. Wcześniejsze moduły Compute Module 1, 3 i 4 (z lat 2014-2020) pominęliśmy, bo kupują je głównie firmy.
Raspberry Pi 1, 2 i 3 - początki
Pierwsze modele były wolne nawet jak na swoje czasy, ale wystarczały do nauki programowania w Pythonie i Scratchu. Pi 2 dostał cztery rdzenie i w końcu nadawał się do przeglądania internetu, a Pi 3 wprowadził wbudowane Wi-Fi i Bluetooth oraz 64-bitowy procesor. Dziś te modele nadają się do prostych projektów, ale nie warto ich kupować.
Raspberry Pi 4 - pierwszy prawdziwy komputer
Pi 4 z 2019 roku był przełomem: szybszy procesor, do 8 GB pamięci, USB 3.0, gigabitowy Ethernet i obsługa dwóch monitorów 4K. Pierwszy raz Raspberry Pi mogło zastąpić prosty komputer biurowy. Do dziś to jeden z najpopularniejszych modeli i wciąż jest produkowany - dobry wybór, jeśli trafi się taniej niż Pi 5.
Raspberry Pi 5 - obecny flagowiec
Pi 5 z 2023 roku jest 2-3 razy szybszy od Pi 4. Ma złącze PCIe, do którego przez nakładkę M.2 podłączysz szybki dysk SSD, przycisk zasilania, zegar czasu rzeczywistego i złącza na dwie kamery. Jest też bardziej prądożerny i gorętszy - potrzebuje mocnego zasilacza 27 W i chłodzenia. Do pracy na pulpicie, domowego serwera czy emulacji starszych konsol to dziś najlepszy wybór.
Raspberry Pi 400 i 500 - komputer w klawiaturze
Pi 400 i jego następca Pi 500 to Raspberry Pi schowane w obudowie klawiatury - nawiązanie do domowych komputerów z lat 80. Wystarczy podłączyć monitor, mysz i zasilacz. Pi 500 ma w środku Pi 5 z 8 GB pamięci, a Pi 500+ z 2025 roku - 16 GB, wbudowany dysk SSD i klawiaturę mechaniczną z podświetleniem. Świetne jako pierwszy komputer dziecka albo prosty komputer do internetu.
Zero i Pico - najmniejsze i najtańsze
Zero 2 W jest wielkości gumy do żucia i kosztuje ok. 15 dolarów, a ma cztery rdzenie i Wi-Fi. Nadaje się do małych projektów: kamery, stacji pogodowej, blokowania reklam w sieci czy retro konsoli. Pico i Pico 2 to z kolei mikrokontrolery - nie uruchamiają Linuksa, tylko jeden program napisany np. w MicroPythonie. Służą do sterowania diodami, silnikami i czujnikami, jak popularne Arduino.
Do czego się przydaje?
- Nauka programowania i elektroniki - Python, Scratch, piny GPIO do podłączania diod, przycisków i czujników. Wszystko jest w systemie Raspberry Pi OS.
- Domowy serwer - pracuje cicho dzień i noc, pobierając kilka watów. Uruchomisz na nim kontenery Docker, własną chmurę na pliki, blokowanie reklam w całej sieci (Pi-hole) czy menedżer haseł.
- Dysk sieciowy (NAS) - z dyskiem USB lub SSD i systemem OpenMediaVault zrobisz prosty domowy NAS na kopie zapasowe.
- Centrum multimedialne - z Kodi (np. w systemie LibreELEC) odtworzysz filmy i muzykę na telewizorze.
- Retro gry - systemy takie jak RetroPie, Batocera czy Lakka zamieniają Raspberry Pi w konsolę ze starymi grami (pamiętaj, by używać gier, do których masz prawa).
- Automatyka domowa - Home Assistant na Raspberry Pi steruje oświetleniem, ogrzewaniem i czujnikami w domu.
- Prosty komputer - Pi 5 lub Pi 500 wystarczą do przeglądania internetu, poczty, dokumentów i nauki.
Co kupić dziś?
Najpierw ważna uwaga o cenach. Od końca 2025 roku na świecie brakuje pamięci RAM (popyt napędzają centra danych dla sztucznej inteligencji), więc Raspberry Pi kilka razy podnosiło ceny. Najbardziej podrożały wersje z dużą ilością pamięci: Raspberry Pi 5 z 16 GB kosztował na premierę w styczniu 2025 roku 120 dolarów, a od listopada 2026 kosztuje 385 dolarów. Wersja 2 GB kosztuje 77,50 dolara. Producent zapowiada obniżki, gdy pamięć stanieje, ale nie podaje terminu. W polskich sklepach dolicz do cen w dolarach VAT i marżę sprzedawcy - i kupuj u autoryzowanych sprzedawców, bo przy wysokich cenach pojawiają się podróbki.
Co z tego wynika w praktyce:
- Na start, do nauki i serwera - Raspberry Pi 5 w wersji 2 GB lub 4 GB. Do serwera z kilkoma usługami i do nauki to w zupełności wystarczy.
- Jako komputer dla dziecka lub do internetu - Raspberry Pi 500: nie trzeba kupować obudowy ani chłodzenia.
- Do małych projektów - Zero 2 W, a do elektroniki bez Linuksa Pico 2 W (z Wi-Fi).
- Wersje 8 i 16 GB - przy obecnych cenach opłacają się tylko, jeśli naprawdę potrzebujesz tyle pamięci.
- Masz starsze Pi 4? Nie wyrzucaj - do serwera, Kodi czy nauki wciąż wystarcza.
- Do domowego serwera warto też porównać ceny z używanymi minikomputerami biurowymi z leasingu - przy obecnych cenach Raspberry Pi bywają konkurencyjne.
Nowego Raspberry Pi 6 nie należy się spodziewać szybko - według doniesień z jesieni 2026 roku to perspektywa co najmniej półtora roku.
Akcesoria - bez czego się nie obejdzie
- Zasilacz - do Pi 5 oficjalny 27 W USB-C (5 V, 5 A), do Pi 4 oficjalny 15 W. Słaby zasilacz z telefonu to najczęstsza przyczyna dziwnych problemów i zawieszeń.
- Karta microSD - min. 32 GB, klasa A2, dobrej marki. Na serwer lepszy dysk SSD przez USB 3.0 albo, w Pi 5, przez nakładkę M.2 (M.2 HAT+).
- Chłodzenie - do Pi 5 aktywne chłodzenie (radiator z wentylatorem) albo obudowa z wentylatorem. Bez niego procesor zwalnia przy dużym obciążeniu.
- Obudowa - chroni płytkę przed kurzem i zwarciem. Oficjalna obudowa do Pi 5 ma wbudowany wentylator.
- Kabel micro-HDMI - Pi 4 i Pi 5 mają złącza micro-HDMI, a nie zwykłe HDMI. Potrzebny kabel lub przejściówka micro-HDMI na HDMI.
- Klawiatura i mysz - dowolne na USB lub Bluetooth (niepotrzebne w Pi 400/500 i przy serwerze sterowanym przez sieć).
Podsumowanie
Raspberry Pi przeszło długą drogę: od płytki za 35 dolarów do nauki programowania do pełnoprawnego małego komputera z dyskiem SSD. Dziś najlepszym wyborem jest Raspberry Pi 5 w wersji 2 lub 4 GB albo Pi 500 jako gotowy komputer w klawiaturze. Ceny w 2026 roku są wysokie, więc nie przepłacaj za pamięć, której nie wykorzystasz, i nie zapomnij o dobrym zasilaczu i chłodzeniu. A system? Raspberry Pi OS - prosty, darmowy i oparty na Debianie.
