Przechodząc na Linuksa, prędzej czy później zadasz sobie pytanie: co z programami, bez których nie wyobrażam sobie pracy? Najtrudniej jest z profesjonalnymi narzędziami - programami CAD, edytorami grafiki czy pakietami biurowymi z Windowsa. W czasach sztucznej inteligencji wiele osób liczy, że AI po prostu „przeniesie” taki program na Linuksa. Tak się nie da. Dzieje się jednak coś ciekawszego: z pomocą AI powstają nowe, otwarte programy, które od podstaw mają być niemal wiernymi zamiennikami tych znanych z Windowsa.
Dlaczego AI nie „przeniesie” gotowego programu?
Programy takie jak Fusion 360, Photoshop czy AutoCAD to lata pracy setek programistów. Ich kod źródłowy jest tajemnicą firmy - nikt spoza niej, także sztuczna inteligencja, nie ma do niego dostępu. AI nie potrafi wziąć pliku .exe i zamienić go w działający program na Linuksa. Nawet gdyby było to technicznie możliwe, łamałoby licencję i prawa autorskie.
Dlatego jedyną drogą jest napisanie programu od nowa: z własnym kodem, który robi to samo, wygląda podobnie i otwiera te same pliki. Do niedawna takie projekty trwały latami. Teraz, dzięki agentom AI, które piszą i testują kod pod nadzorem ludzi, rozwijają się w tempie miesięcy, a nawet tygodni.
SolidCraft - otwarty CAD w stylu Fusion 360
SolidCraft to darmowy program do parametrycznego modelowania 3D, napisany w całości w języku Rust. Działa podobnie jak Fusion 360: rysujesz szkic z wymiarami i wiązaniami, wyciągasz z niego bryłę, dodajesz zaokrąglenia, a każda operacja trafia na oś czasu. Zmieniasz wymiar na początku - cały model przebudowuje się sam.
Co już potrafi:
- szkice z wiązaniami - linie, łuki i krzywe z wymiarami, kątami i zależnościami geometrycznymi,
- modelowanie brył - wyciąganie, obrót, zaokrąglenia, z edytowalną historią,
- parametry - nazwane wymiary, np. szerokość płytki czy grubość ścianki, po których zmianie model się przebudowuje,
- złożenia - łączenie części i definiowanie połączeń między nimi,
- import i eksport - m.in. format STEP używany przez inne programy CAD.
Projekt jest ciekawy nie tylko jako program. Powstał na początku października 2026 roku, a po kilku tygodniach ma już kilkadziesiąt wydań i ponad 10 tysięcy gwiazdek na GitHubie. W repozytorium są instrukcje dla agentów AI, które pomagają pisać kod, a twórcy pilnują zasad: żadnego kopiowania kodu, ikon ani tekstów z innych programów, wszystko od zera. Sam program też współpracuje z AI - przez protokół MCP możesz poprosić asystenta, by zbudował model, a potem edytować go ręcznie. To jednak tylko dodatek: SolidCraft działa normalnie bez żadnego AI.
Wypróbuj SolidCraft w przeglądarce ↗Craft Apps - cała rodzina zamienników
ArtCraft to otwarte studio do tworzenia grafiki i wideo z pomocą modeli AI. Jego twórcy rozwijają też Craft Apps - serię kilkunastu programów, które mają zastąpić najpopularniejsze aplikacje biurowe i kreatywne. Wszystkie są napisane od zera w Ruście, mają otwarty kod, działają offline i - co dla nas najważniejsze - są wydawane także na Linuksa.
Ich wspólna idea: znany interfejs. Menu, panele, skróty klawiszowe i sposób pracy mają być takie, do jakich przyzwyczaiły Cię programy z Windowsa - tak, żeby od pierwszego dnia wiedzieć, gdzie co jest.
| Craft App | Przypomina | Do czego | Etap |
|---|---|---|---|
| PhotoCraft | Adobe Photoshop | obróbka zdjęć: warstwy, maski, warstwy dopasowania, pędzle | wczesna alfa |
| LightCraft | Adobe Lightroom | biblioteka zdjęć i wywoływanie plików RAW | w rozwoju |
| VectorCraft | Adobe Illustrator | grafika wektorowa | w rozwoju |
| DesignCraft | Adobe InDesign | skład tekstu i publikacje | w rozwoju |
| FilmCraft | Adobe Premiere Pro | montaż wideo z osią czasu | w rozwoju |
| EffectCraft | Adobe After Effects | animacja i efekty specjalne | w rozwoju |
| FigCraft | Figma | projektowanie interfejsów, praca zespołowa na żywo | wczesna alfa |
| WordCraft | Microsoft Word | edytor tekstu ze wstążką, zapis .docx | w rozwoju |
| GridCraft | Microsoft Excel | arkusze, ponad 500 funkcji, tabele przestawne, pliki .xlsx | w rozwoju |
| DeckCraft | Microsoft PowerPoint | prezentacje ze slajdami wzorcowymi i animacjami | w rozwoju |
| PdfCraft | Adobe Acrobat | czytanie, łączenie, dzielenie i zabezpieczanie PDF | wczesna alfa |
| SoundCraft | Pro Tools | nagrywanie i miksowanie dźwięku | w rozwoju |
| CADCraft | AutoCAD | rysunek techniczny 2D: warstwy, wymiary, bloki, linia poleceń | w rozwoju |
Wiele z tych programów, podobnie jak SolidCraft, ma wbudowany serwer MCP - asystent AI może nimi sterować: narysować grafikę wektorową czy przygotować rysunek według opisu, a Ty dostajesz zwykły, edytowalny plik.
Zobacz Craft Apps ↗Uczciwie: czy to już są zamienniki?
Jeszcze nie. Wszystkie opisane programy są we wczesnej fazie rozwoju - oznaczone jako alfa albo „w rozwoju”. Mogą mieć błędy, brakujące funkcje i zmieniać się z tygodnia na tydzień. Nie opieraj na nich dziś pracy zawodowej i nie trzymaj w nich jedynej kopii ważnych plików.
Dlaczego więc o nich piszemy? Bo pokazują, że bariera, która przez lata trzymała ludzi przy Windowsie - brak profesjonalnych programów na Linuksa - zaczyna pękać. Zamienniki powstają, są rozwijane i od początku działają na Linuksie. Ich twórcy celują w programy niemal 1:1: ten sam układ, te same skróty, te same formaty plików. Jeśli utrzymają obecne tempo, za rok lub dwa mogą być realną alternatywą.
Czego używać już dziś?
Jeśli potrzebujesz programu do pracy teraz, sięgnij po sprawdzone zamienniki:
| Program z Windowsa | Sprawdzony zamiennik na Linuksie |
|---|---|
| Fusion 360, SolidWorks | FreeCAD albo Onshape w przeglądarce |
| AutoCAD | LibreCAD, FreeCAD albo komercyjny BricsCAD z wersją na Linuksa |
| Photoshop | GIMP, Krita |
| Illustrator | Inkscape |
| Premiere Pro | Kdenlive, DaVinci Resolve |
| Word, Excel, PowerPoint | LibreOffice albo Microsoft 365 w przeglądarce |
Pełne zestawienie znajdziesz w artykule Zamienniki programów z Windowsa.
W czym AI pomoże Ci już teraz?
Sztuczna inteligencja nie przeniesie Twojego programu, ale bardzo ułatwia samą przesiadkę:
- Dobór zamiennika - opisz, co robisz w swoim programie, a asystent podpowie, który program na Linuksie ma najbliższe funkcje.
- Nauka nowego programu - zapytaj np. „jak we FreeCAD zrobić zaokrąglenie krawędzi o promieniu 2 mm?” i dostaniesz instrukcję krok po kroku.
- Skrypty i automatyzacja - AI pomoże napisać skrypt w Pythonie, który zautomatyzuje powtarzalne zadania, np. w FreeCAD, Blenderze czy LibreOffice.
- Rozwiązywanie problemów - wklej komunikat błędu, a asystent wyjaśni, co oznacza i co z nim zrobić.
Szukasz programów do pracy?
Zobacz opisy sprawdzonych programów na Linuksa albo gotowy zestaw dla inżynierów i programistów.
